Goralenvolk i kara za zdradę. Zakopane, 20 stycznia 1945 roku
Goralenvolk i kara za zdradę. Zakopane, 20 stycznia 1945 roku
Kalendarium. 20 stycznia 1945 r. w Zakopanem, na mocy wyroku podziemnego sądu, oddział Armii Krajowej wykonał karę śmierci na Wacławie Krzeptowskim — przywódcy tzw. Goralenvolku oraz szefie kolaborującego z Niemcami Komitetu Góralskiego.
Koncepcja Goralenvolku, czyli rzekomej „góralskiej narodowości”, została opracowana w Niemczech jeszcze przed agresją na Polskę. Propaganda ta głosiła, że górale podhalańscy nie są Polakami, lecz Germanami, którzy mieli przybyć pod Tatry około 1800 r. p.n.e. i przetrwać tam w słowiańskim otoczeniu.
Tej narracji uległ prawdopodobnie jeden z głównych ideologów Goralenvolku — dr Henryk Szatkowski. Innych kolaborantów, w tym samego Krzeptowskiego, który chętnie kreował się na „góralskiego księcia” (Goralenfürsta), motywowała przede wszystkim żądza władzy i osobistych korzyści. Do najbardziej znanych postaci zdrady należał również Witalis Wieder, zakopiański rezydent Abwehry.
Dla zachowania historycznej proporcji warto podkreślić, że zdecydowana większość mieszkańców Podhala jednoznacznie odrzuciła projekt Goralenvolku i odmówiła przyjęcia tzw. góralskich kenkart. Wśród nich był m.in. Władysław Gąsienica. Gdy działacze Goralenvolku przekonywali go, że skoro nosi bukowe portki z parzenicą, ubiera się po góralsku i mówi gwarą, to musi być góralem, odpowiedział krótko:
„Portki góralskie, ale to, co w portkach — polskie.”
Na zdjęciu: Wacław Krzeptowski z generalnym gubernatorem Hansem Frankiem. Fot. NAC.
